نقشآفرینی کانون برای کودکان و خانوادهها در شرایط بحران
حمایت از کودکان و خانوادهها در شرایط بحران، تقویت فعالیتهای فرهنگی و تربیتی، توجه به سلامت روان و افزایش مشارکت نوجوانان، مهمترین محورهای نشست تخصصی کارکنان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با مسئولان در شهر میناب بود.
فرهاد فلاح، با یادآوری وقایع تلخی همچون واقعه مدرسه «شجره طیبه» در میناب و شهادت ۱۶۸ تن از معصومترین فرزندان و عوامل آموزشی، تأکید کرد: این حوادث، ندای مظلومیت کودکان را در پهنه جهانی طنینانداز کرده و حقوق آنان را به یک مطالبه بینالمللی تبدیل نموده است..
تجربه بیسابقه در شش دهه فعالیت کانون
معاون فرهنگی کانون پرورش فکری کودکان ونوجوانان در تحلیل شرایط فعلی کشور، اظهار داشت: ما در شرایطی خاص و بیسابقه قرار داریم؛ به گونهای که در طول شش دهه فعالیت مستمر کانون پرورش فکری، نه مربیان و نه نهادها، تاکنون با چنین شرایط پیچیدهای روبرو نشده بودند و آمادگیهای لازم برای این فضای اضطراری را نداشتند.
وی با تمجید از عملکرد کانون هرمزگان در دوران جنگ و بحرانها، خاطرنشان کرد: فعالیتهای این سازمان در ایام دشوار، همواره رساتر و درخشانتر از سایر نهادهای حوزه کودک بوده است؛ چرا که کانون توانسته است در سه ضلع «رسانه»، «مراکز» و «خانواده»، تأثیرگذاری مستمری داشته باشد.
تحلیل آماری؛ افزایش ۲۴۰ درصدی مراجعهها؛ نشانهای از نیاز به اجتماع
فلاح در بخش مهمی از سخنان خود به ارائه آمارهای تأملبرانگیز پرداخت. وی با اشاره به نتایج سنجش فعالیتهای کانون در ماههای اسفند و فروردین، سال جاری از افزایش ۲۴۰ درصدی مراجعههای کودکان و نوجوانان به مراکز نسبت به مدت مشابه سال قبل خبر داد.
فلاح افزود: این آمار در شرایطی بهدست آمده که با محدودیتهای ناشی از جنگ، تعطیلیهای نوروزی و همچنین شهادت رهبر، انتظار میرفت روند مراجعهها کاهش یابد. اما این افزایش چشمگیر، تنها یک مفهوم تربیتی دارد، اینکه خانوادهها و کودکان در زمان بحران و اضطراب، به دنبال «اجتماع» هستند و حضور در کنار یکدیگر، راهکار اصلی برای رفع تشویشهای ذهنی آنهاست.
وی با تأکید بر تغییر اولویتها در دوران بحران، تصریح کرد: ما در این ایام اصراری بر بالا رفتن نرخ امانت کتاب یا ثبتنامهای معمول نداریم؛ بلکه هدف اصلی ما این است که کانون به عنوان یک «سکوی تربیتی» و «پناهگاه اجتماعی» عمل کند تا خانوادهها در کنار هم، فعالیتهای گروهی انجام داده و از تنشهای محیطی فاصله بگیرند.
ضرورت مداخلههای روانشناختی منطبق با بومشناسی منطقه
معاون فرهنگی کانون با اشاره به آسیبهای گسترده ناشی از جنگ، از وجود ۶۰هزار کودک آسیبدیده در کشور سخن گفت و بر لزوم پروندهسازی، پیگیری و درمان تخصصی این آسیبها تأکید کرد.
وی با اشاره به وضعیت خاص کودکان و نوجوانان شهر میناب، هشدار داد: آسیبهای مشاهده شده در این منطقه، ممکن است اثرات خود را در سالهای آتی بروز دهند؛ بنابراین، برخورد با این مسائل نباید صرفاً به صورت اقدامهای مقطعی روانشناسی باشد. ما نیازمند یک رویکرد روانشناختی هستیم که کاملاً با فرهنگ و «بومشناسی» این جامعه همخوانی داشته باشد.
نقش مربی به عنوان پناهگاه و مدیریت هجمههای روانی
فلاح همچنین به بازتعریف نقش مربیان پرداخت و آنها را به تسلط بر خود و برخورد با خونسردی و اعتمادبهنفس دعوت کرد .
وی گفت: مربی باید در شرایط بحرانی، با تشخیص درست و تصمیمگیری سریع، پناهگاه دیگران باشد. امروزه با وجود شبکههای اجتماعی، ما با هجمههای روانی و استرسزایی روبهرو هستیم که مستقیماً بر روان خانوادهها اثر گذار است.
پیشنهاد راهبردی؛ بازیهای بومی و فعالسازی نقش نوجوانان
وی در پایان، راهکارهای عملیاتی را برای کاهش استرس کودکان ارائه و بر دو محور اصلی تأکید کرد. در محور اول بازی به عنوان درمان را مطرح و در مورد تبدیل کانون به «سکوی بازی» و استفاده از ظرفیتهای بازیهای محیطی و بومی برای کاهش اضطراب اشاره کرد.
وی محور دوم از نوجوان به عنوان فاعل و عامل سخن گفت و افزود: انتقال مسئولیت به نوجوانان، بهویژه در بخش تولیدات رادیویی گروهی، به گونهای که نوجوان نباید صرفاً مخاطب باشد، بلکه باید نقشآفرین و عامل باشد تا تمایل بیشتری برای حضور فعال در کانون پیدا کند و شما باید نقش مدیریتی و نظارت بر فعالیتها داشته باشید .
کانون پرورش فکری، بستری برای تبدیل «بحران به فرصت»
مدیرکل ارزیابی عملکرد کانون و پاسخگویی به شکایات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نیز در این نشست بر ضرورت تحول در رویکردهای تربیتی و نقشآفرینی فعال نوجوانان در ساختار کانون تأکید کرد.
هاجر کامرانیشهری ضمن مقایسه وضعیت فعلی مراکز با بازدیدهای پیشین، از بهبود چشمگیر فضای نشاط و پویایی در کانون هرمزگان خبر داد.
او گفت: با مشاهده روند فعالیتها، میتوان بهوضوح دید که پس از دوران دفاع مقدس، اکنون روحیه سرزندگی و شادابی در مراکز کانون موج میزند. امسال شاهد حضور پرشور کودکان و نوجوانانی هستیم که با روحیهای مقاوم و جنگنده، در فعالیتهای کانون حضوری فعال و مؤثر دارند.
عبور از تابآوری؛ خلق فرصت در دل بحرانها
کامرانی با بیان اینکه مفهوم «تابآوری» در فرهنگ و زیستبوم ایران معنای متفاوتی دارد، اظهار کرد: در ایران، مواجهه با بحران صرفاً به معنای تحمل سختی نیست، بلکه از دل هر بحران، فرصتی برای رشد و بالندگی ساخته میشود. حضور میدانی و تلاش مربیان کانون هرمزگان در خارج از فضای مراکز و انجام فعالیتهای تربیتی در سطوح مختلف جامعه، مصداق بارز تبدیل این بحرانها به فرصتهای طلایی است که ثمره ارزشمند آن امروز در رشد فکری اعضا نمایان شده است.
ضرورت تجهیز مربیان به سلاح دانش
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به سطح آگاهی بالای نسل جدید تأکید کرد: کودکان و نوجوانان امروز، به واسطه مواجهه با شرایط خاصِ زیستِ مدرن و آگاهیهای گسترده، به سطح جدیدی از دانش دست یافتهاند. از این رو، مربیان کانون باید بیش از هر زمان دیگری به سلاح دانش روز مجهز باشند تا بتوانند در مواجهه با پرسشهای آنان، پاسخهایی اقناعی و منطقی ارائه دهند.
تحقق سیاستهای راهبردی کانون؛ از نوجوانمحوری تا دسترسپذیری
مدیرکل ارزیابی و عملکرد کانون پرورش فکری در ادامه به محورهای اصلی دفترچه سیاستی کانون اشاره کرد و از کارکنان خواست تا با مطالعه دقیق این سند، دو اصل «نوجوانمحوری» و «دسترسپذیری» را در اولویت برنامههای خود قرار دهند.
کامرانی در تبیین دقیق این دو راهبرد گفت: دسترسپذیری به معنای رفع محدودیتهاست: منظور از دسترسپذیری، صرفاً محدود به فضای فیزیکی مراکز نیست؛ بلکه باید تلاش کنیم تا با شکستن محدودیتهای جغرافیایی و زمانی، خدمات کانون را به دست تمامی مخاطبان برسانیم.
وی بیان داشت: نوجوانمحوری فراتر از آمار است: در مقوله نوجوانمحوری، هدف ما کسب آمار و ارقام نیست، بلکه اصل بر «سپردن کارها به دست نوجوانان» است. باید برای نوجوانان مسئولیت تعریف شود تا آنان در دل فضای تربیتی کانون، فرصت رشد، تجربهاندوزی و مدیریت را بیابند.
کامرانی در پایان ضمن قدردانی از اقدامهای صورتگرفته در هرمزگان، بر تداوم این مسیر تأکید کرد و یادآور شد که رشد همهجانبه مخاطبان کانون، نتیجه مستقیم باور به توانمندیهای آنان و ارتقای سطح دانش مربیان است.
کانون هرمزگان با رویکردی «جهادگونه» بر توسعه فرهنگی و حفظ هویت ملی تمرکز دارد
مدیرکل کانون استان هرمزگان نیز در این گردهمایی به تبیین راهبردها، چالشها و چشماندازهای فرهنگی استان پرداخت و بر ضرورت ارتقای اثربخشی کانون به عنوان یک دستگاه راهبردی تأکید کرد.
پروین پشتکوهی، در ابتدای سخنان خود با اشاره به ویژگیها و ظرفیتهای بالقوه استان هرمزگان، اظهار داشت: هرمزگان دارای ظرفیتهای بینظیری است که تلاش ما بر این بوده تا این پتانسیلها را بهصورت بالفعل به خدمت توسعه فرهنگی درآوریم.
وی با اشاره به روحیات حاکم بر روزهای اخیر و ضرورت تلطیف فضا، ضمن ابراز همدردی با خانواده های شهدای جنگ تحمیلی سوم افزود: در خصوص اتفاقات تلخ رخداده در شهر میناب، با وجود تمام تلاشهای شبانهروزی مربیان مراکز ما واگرچه تلاش کردهایم در این روزهای دشوار فضا را تلطیف کنیم، اما واقعیت این است که آنچه انجام شده، تنها ذرهای از آنچه در برابر این ابتلای اجتماعی باید انجام میشد، بوده است.
ارتش یکنفره مراکز کانون در خدمت کودکان و نوجوانان
مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان ونوجوانان هرمزگان با قدردانی از ایستادگی مربیان و کارکنان، آنها را «ارتش یکنفره» در مسیر خدمترسانی نامید و گفت: با توجه به چالشهای چند ماهه اخیر، کارکنان مراکز ما با رویکردی جهادگونه، تمام توان خود را برای حفظ سلامت روان و ارائه خدمات به کودکان و نوجوانان به کار گرفتهاند. ما تلاش میکنیم آیندهای را که از سوی مدیریت مرکزی رهنمون شده است، با پشتکار خود برای فرزندان این استان رقم بزنیم.
سه رکن اصلی راهبرد کانون در هرمزگان
پروین پشتکوهی در ادامه به تشریح سه محور اصلی که به عنوان سرلوحه فعالیتهای کانون در استان قرار گرفته است، پرداخت.
دسترسی همگانی و عدالت آموزشی و تلاش مستمر برای قرار گرفتن تمامی کودکان و نوجوانان استان، فارغ از هر محدودیت جغرافیایی یا اجتماعی، زیر چتر حمایتی کانون و دسترسپذیر کردن خدمات فرهنگی برای همگان.
وی با اشاره به ویژگی شش زبان مختلف در استان هرمزگان بر حفظ هویت ملی در عین تکثر فرهنگی تاکید کرد و گفت: در کنار احترام به تنوع زبانی استان، از اولویتهای اصلی اقدامهای فرهنگی ما این است تا هویت اصیل این نسل حفظ شود.
پشتکوهی با اشاره به سیاستهای کلان کانون نوجوانمحوری و مشارکت فعال گفت: ما بر پایه رویکرد نوجوانمحوری حرکت میکنیم؛ به طوری که بسیاری از فعالیتهای کانون با مشارکت مستقیم نوجوانان و تحت نظارت مربیان انجام میشود تا مهارتآموزی واقعی صورت گیرد.
سرمایهگذاری بر پیشگیری از آسیبهای اجتماعی در میناب
مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان ونوجوانان هرمزگان همچنین با اشاره به اجرای «طرح نماد»، تصریح کرد که شهر میناب یکی از نقاط تمرکز اصلی برای سرمایهگذاری در جهت پیشگیری از آسیبهای اجتماعی است تا با تقویت زیرساختهای فرهنگی، از بروز بحرانهای مشابه جلوگیری شود.
درخواست حمایت برای بهرهگیری از اعتبارات عمرانی
در پایان، پشتکوهی با اشاره به مدیریت هوشمندانه دکتر حامد علامتی، مدیرعامل کانون، و نگاه آیندهنگر ایشان، به افزایش چشمگیر اعتبارهای عمرانی استان اشاره کرد و با ابراز امیدواری از حمایتهای بیشتر دفتر مرکزی، خواستار همافزایی بیشتر برای اجرای بهتر پروژهها و ارتقای سطح خدمات فرهنگی در استان هرمزگان شد.
یادآوری میشود در این نشست مربیان و کارشناسان کانون هرمزگان به بیان نقطه نظرها و درخواستهای خود پرداختند.
