آزاد کویک / قلم ایده آل- در دوران بحران، چه بحرانهای طبیعی مانند زلزله و سیل، چه بحرانهای اجتماعی، اقتصادی و حتی همهگیری بیماریها، سطح استرس و اضطراب در جامعه به طور چشمگیری افزایش مییابد.
در چنین شرایطی، رسانه یکی از مهمترین بازیگران صحنه است که میتواند هم به تشدید استرس دامن بزند و هم نقش مؤثری در آرامسازی و مدیریت روانی جامعه ایفا کند.
در این مواقع اطلاعرسانی دقیق و بهموقع می تواند به عنوان پایه کاهش استرس عمل نماید. زیرا بخش عمدهای از استرس در بحران از «ابهام» و «بیخبری» ناشی میشود. وقتی مردم نمیدانند چه اتفاقی افتاده، ابعاد بحران چیست و چه آیندهای در انتظارشان است، ذهن آنها به سمت بدترین سناریوها میرود. وظیفه رسانه در این مرحله ارائه اطلاعات معتبر، مستند و بهروز توضیح ساده و قابل فهم ابعاد بحران برای عموم مردم پرهیز از بزرگنمایی، اغراق و تیترهای هیجانی است.
اطلاعرسانی روشن و شفاف به مردم کمک میکند تا احساس «کنترل» بیشتری بر وضعیت داشته باشند و این احساس کنترل، مهمترین عامل در کاهش اضطراب است
یکی دیگر از راهکارهای کاهش استرس، مقابله با شایعات و اطلاعات نادرست در فضای بحران است زیرا شایعه و خبر جعلی با سرعت بسیار بالا منتشر میشود؛ بهویژه در شبکههای اجتماعی. این شایعات میتواند: ترس را چند برابر کند، رفتارهای هیجانی و خطرناک ایجاد کند، اعتماد عمومی را تضعیف کند. رسانه حرفهای با راستیآزمایی و ارائه توضیح روشن درباره نادرستی برخی اخبار، میتواند فضای ذهنی جامعه را از «آلودگی اطلاعاتی» پاک کند.

آموزش رفتارهای درست در بحران که یکی از وظایف ذاتی رسانه در حوزه آموزش است می تواند استرس را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. زیرا استرس زمانی کاهش مییابد که فرد بداند «چه کار میتواند بکند». رسانه با آموزشهای کاربردی، راههای صحیح واکنش در لحظه بحران (مثلاً هنگام زلزله یا حادثه) شیوه کمک به دیگران، کمکهای اولیه، نحوه تماس با مراکز امدادی روشهای مراقبت از سلامت روان و جسم در دوره پس از بحران میتواند احساس «ناتوانی» را به احساس «مفید بودن و توانمندی» تبدیل کند.
ایجاد امید واقعبینانه ، توجه به سلامت روان، تنظیم حجم و لحن پوشش خبری ،تقویت سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی توسط رسانه ها می تواند کمک بسیار موثری در کاهش استرس در جامعه داشته باشد.
به صورت کلی می توان گفت که رسانه در زمان بحران، صرفاً «ناقل خبر» نیست؛ بلکه بازیگری فعال در میدان مدیریت روانی جامعه است که با اطلاعرسانی دقیق، مقابله با شایعات، آموزش رفتارهای درست، تقویت امید واقعبینانه، توجه به سلامت روان، تنظیم لحن و حجم پوشش خبری و تقویت اعتماد عمومی، میتواند نقش مهمی در کاهش استرس و کمک به عبور سالمتر جامعه از بحران ایفا کند.